NIEUWSBRIEF

Op de hoogte blijven via een (half)jaarlijks informatiebommetje? Meld je hier aan:



 

BlOG 2O2O

 

CORONA-EFFECT



"Beeld je in dat je je bevrijdt van alle labels, alle categorieën, alle dingen die ons verdelen. Imagine that. Het is het pad naar vrede." (in John Lennon-docu op Canvas)

Ook al spreken we in oorlogstermen als het over Corona gaat, het virus is tegelijk ook een ‘gelijkmaker’. Enfin, het virus doet zelf niks behalve zich voortplanten maar wij zien daardoor een andere realiteit, namelijk de gelijkenissen tussen elkaar ipv de verschillen. Het is maar waar je op focust. Ook na deze Corona-tijden kunnen we zelf kiezen waar we ons op concentreren. En wereldvrede hoeft niet eens de grote motivatie te zijn om te kiezen voor eendracht. Het maakt ook van jezelf een gelukkiger mens. Want wie afgunstig of haatdragend is, heeft meer dan waarschijnlijk geen vrede met zichzelf. Om het met John Lennon en Yoko Onno te zeggen: 'War is over. If you want it.'

Ik moest er eerder op de dag al aan denken toen ik een artikel las over een nieuwe app waarmee je kan chatten met een random-iemand die ook in quarantaine zit, ergens in de wereld. Dat kan dus gelijk wie zijn. Iemand met een heel andere politieke of geloofsovertuiging. Iemand die je anders al zou afkeuren nog voor je de persoon ontmoette, puur op basis van de verschillen. Maar nu hebben we allemaal eenzelfde ‘label’, een gemeenschappelijke ‘vijand’. We're all the same… As ever.

ANDEREN



Tijdens een concert gisteren klonk deze hilarische quote van Charles Bukowski: «I don’t hate people. I just feel better when they’re not around.»

Een dag eerder, op Radio 2, zong Zjef Vanuytsel nog «Je kunt niet zonder de anderen.» (beluister het nummer eens met de tekst erbij)

Je kan inderdaad niet zonder de ander. Tegelijk is de ander ook een bron van miserie. Hoe omgaan met deze tegenstelling?

Het helpt alvast om af en toe nieuwe relaties aan te gaan en enkel de constructiefste te onderhouden (andere kan je op waakvlam zetten). Idealiter begeef je je in verschillende vriendenkringen: als het dan ergens niet meer botert, hoef je niet de kameleon uit te hangen. Dat doen we namelijk automatisch wanneer alle eieren in één mand liggen. Familie is een andere paar mouwen: deze kiezen we niet maar tegelijk zijn we niks verplicht. Als het niet matcht is het zaak een weg te zoeken die voor jou goed voelt (met respect voor die ander). Het is jouw leven.

Idealiter evolueert iedereen naar een punt waarop het geen probleem is alleen te zijn. Dan is de ander geen noodzaak meer maar een welgekome gast. Valt die weg, dan val je zelf niet om (je staat steviger in je schoenen). Zo kan je ook makkelijker trouw blijven aan je eigen waarden wanneer die botsen met die van een naaste. Maar misschien het allerbelangrijkste: waarom kan de ander ons tot last zijn? Omdat zijn of haar woorden binnenkomen. En daar zit ook de oplossing: deze woorden hoeven niet binnen te komen. Het is maar een mening, het gaat sowieso niet om de waarheid, en jij kiest – als je je hier bewust van bent – wat dit met je doet.

ONDERWIJS



ESSAY 'Einde klassiek onderwijs voor derde graad?'

Deze ochtend in een tramhokje nabij het UZ van Gent. Drie meisjes, ik schat ze 5e middelbaar, giechelen over enkele jongens verderop. Als het over hun leerkrachten gaat, spits ik mijn oren.

“Wij hebben voor de rest van het jaar geen Frans meer," zegt de meest extraverte vanop het bankje. "De leerkracht is het afgetrapt, hij kon onze klas niet aan!” Ze grinniken alle drie.

Het zet mij aan het denken. Ik stond ook even voor de klas maar besloot al gauw om mij te focussen op cursussen en lezingen aan volwassenen. Qua waardering scheelt dat nogal... Ik heb dus veel respect voor leerkrachten die zich elke dag opladen om (te) vaak tegen de bierkaai te vechten. Je zou voor minder een burn-out krijgen.

Wetende dat veel scholen moeilijk gekwalificeerd personeel vinden, leerkrachten in dienst nemen zonder diploma en zelfs hogeschoolstudenten volwaardig laten meedraaien: kunnen we dat niet anders oplossen? Waarom verplichten we zestienplussers überhaupt nog op schoolbanken plaats te nemen? Is dat nog van deze (multimedia)tijd? Ze zitten niet alleen met hun hoofd bij andere zaken, ze zitten ook in de fleur van hun leven. In plaats van dat ze hun tijd verdoen: laat ze twee of drie specialisaties kiezen die hen uitermate boeien (aanloop naar hogere studies of werk), aangevuld met de meest noodzakelijke vakken. Eén van de weinige vakken die best nog binnen schoolmuren plaatsvindt - of bv. in een zaaltje van de bib - is neutrale levensbeschouwing (filosofie/psychologie/maatschappijleer/ethiek)*. Wie de andere vakken geeft? Leerkrachten op Youtube! Stel nu dat we voor dit taalgebied per vak 10 goeie leerkrachten zoeken, die van elkaar verschillen qua aanpak, geslacht, leeftijd etc. Leerlingen kiezen dan hun leerkracht Frans of wisselen daarin af. Zolang ze maar de eindtermen halen, maakt het niet uit hoe ze ertoe komen. Willen ze vrijwilligerswerk doen op een boerderij in Frankrijk? Prima. Misschien beter zelfs, afhankelijk van de persoonlijkheid. De kans is groot dat ze zo tegen hun 18e excelleren in hun talenten en niet schoolmoe zijn maar geloven in zichzelf. Extra argument: gemiddeld genomen zitten kinderen tegenwoordig vroeger in hun pubertijd en zijn dus mogelijks vroeger volwassen. Waarom hen dan nog op hun 18e als kinderen behandelen? Zijn ze niet rijp voor meer autonomie, creativiteit en verantwoordelijkheid?

* waarbij ze leren kritisch denken, fake news herkennen, reclame doorzien, malafide software ontwaren, met nuance posten, verbindend communiceren, online pesterijen rapporteren, omgaan met tegenslag, omgaan met elkaars 'anders' zijn, etc.

TOVEREN



Deze ochtend. Mijn jongste dochter komt erbij liggen in bed.

‘Papa, een meisje in mijn klas zegt dat ze kan toveren. Zijn er mensen die echt kunnen toveren?’

Ik leg haar uit dat eigenlijk niemand kan toveren, alleen doen alsof. ‘Maar stel dat er vijf kindjes zeiden dat ze dit konden, zou je het dan wel geloofd hebben?’

Ze draait haar hoofd naar mij. ‘Hmm, misschien wel.’

‘En stel dat iedereen die je kent in toveren gelooft, behalve je mama en papa?’

Nu kijkt ze naar het plafond, draait zich terug om en lacht. ‘Dan zou ik jullie niet geloven.’

Ik leg haar uit dat ik daarom lang dacht dat er een god was die mij kon zien en straffen. ‘Zelfs mijn mama en papa geloofden het, ook mijn oma’s en opa’s, werkelijk iedereen.'

Later aan de ontbijttafel vraagt ze of ik hierover al tegen mijn eigen ouders sprak.

'O ja, ze zijn nu twijfelaars geworden. Hoe langer je iets gelooft, hoe moeilijker ervan af te geraken.’

Op school leert ze momenteel over mummies en sarcofagen. Ik vraag haar in wat zij zou geloven als ze in het oude Egypte leefde.

‘In goden!’

Alfamannen & Bètavrouwen



Vanmorgen zag ik een meisje van 9 met vochtige ogen het klaslokaal binnenkomen. Ze nam plaats in de kring tussen haar klasgenoten. Toen meer traantjes uit haar ogen rolden, vlogen vier meisjes naar haar toe om haar te troosten. Dat er geen jongens recht sprongen, is biologisch gezien verklaarbaar. Vrouwen zijn, doorgaans, zorgzamer. Daarom zou een wereld met vrouwen aan de macht een vredevollere wereld zijn. Of we met vrouwen evenveel welvaart hadden bereikt als nu, is dan weer twijfelachtig. Statistisch gezien, zijn er minder vrouwen die zich willen bewijzen en de top willen bereiken. Daarom dat er waarschijnlijk altijd meer mannen bovenaan organigrammen zullen prijken: zij vertonen vaker haantjes gedrag, soms met ellebogenwerk erbij. Niet altijd even netjes, maar wel efficiënt. Alleen: we leven in een wereld die qua welvaart misschien het summum heeft bereikt. Kunnen we dan niet beter consolideren, met dus vrouwen aan de macht? En intussen de andere werelddelen helpen dit niveau te bereiken en landsgrenzen laten vervagen (voor wie bang is voor eenheidsworst: iedere streek behoudt zijn identiteit zoals ook nu in het lappendeken België). Of betekent stilstand op termijn achteruitgang? En is dit beeld van wereldvrede en gelijkheid niet kinderlijk? Ja, kinderen willen zo’n wereld. We worden niet geboren met concepten als grenzen of geld. Is het daarom een utopie? Neen, wel omdat er altijd alfamannetjes zullen zijn die van deze goedheid zouden profiteren en de volgende massa op andere ideeën zou brengen.

Moeten we dan ook wenen? Neen, laten we vooral blij zijn. We leven in het beste tijdperk ooit, en in één van de beste contreien. En het zou zomaar kunnen dat het later nog beter wordt, het is lang niet zeker dat de wereld naar de knoppen gaat. Mogelijks zetten we de tendens die al honderden jaren bezig is, toch voort. Door ons te bezinnen en anders of minder te consumeren? Dat is een ander verhaal. Maar vooruitgang betekent normaliter een verder stijgende welvaart waarbij we nog meer zaken uitvinden die ons het leven vergemakkelijken. Daarbij zullen we niet minder werken, ook al zou dat kunnen (zoals na de industriële revolutie). Niet dat werken erg is, het is zelfs nastrevenswaardig: een mens heeft behoefte om bekwaamheid te ervaren en van betekenis te zijn. Maar dat we moéten werken, dat zou mogen veranderen. Zeker vanaf 40+. Zowel mentaal als fysiek kan een mens niet langer wat het in de twintigerjaren kon. Dan kan hij beter ook wat genieten van het leven ipv zich in te laten met allerlei moetens, als waren we slaven. Tenzij, nogmaals, hij daar zijn vreugde en zinvolheid uithaalt zonder (negatieve) stress of lichamelijke ongemakken: vooral voortdoen dan.

Nog even over vrouwen en mannen: dé vrouw bestaat misschien niet, zoals ook elke man vrouwelijke kenmerken heeft (de één al meer dan de ander, en wie er veel heeft is misschien homo maar zelfs dat hoeft geen vaststaand feit te zijn want sommigen onder hen voelen zich bijtijds hetero, we zijn fluïde wezens), maar gemiddeld genomen hebben vrouwen wel specifieke kenmerken die verschillend zijn vergeleken met de gemiddelde man. Zijn vrouwen en mannen dan niet gelijk? Inderdaad, dat zijn ze niet. Zijn ze gelijkwaardig? Uiteraard, het zou eraan mankeren. Elk mens is evenwaardig. Geaardheid, diploma, geslacht, gewicht, kleur, intelligentie, leeftijd, positie, handicap (we hebben allemaal een afwijking): het maakt niets uit. Alleen tussen onze oren kunnen we dénken dat we meer of minder waard zijn, maar de natuur kent geen waarde-oordeel. Een boom is een boom, een mens een mens.

ZELFDODING



Wat volgt, is een rationeel discours dat mogelijks moeilijk valt wanneer je het als naaste van dichtbij meemaakte. Het gaat in dit essay voor alle duidelijkheid over het zelfbeschikkingsrecht en meer specifiek over de relatie tussen een ouder en het volwassen "kind" nav een lezersbrief in de krant. Het gaat hierna dus niet om tieners: een puberbrein heeft bv ondersteuning nodig in warrige (hormonale) tijden.

Een moeder geeft leven aan een mens. Het geeft dat leven weg, net zoals een cadeau. Met dat verschil dat we er eerst jaren voor moeten zorgen omdat we één van de weinige zoogdieren zijn die zoveel tijd nodig heeft om zelfstandig te worden (we zouden langer in de baarmoeder moeten zitten, maar dan geraken we niet meer door het smalle bekken). Als ouder lopen we daardoor het gevaar teveel gehecht te zijn aan dat levend wezen. Alsof het een deel van ons is, of erger nog, een verlengde, een bezit. Loslaten is het adagium, maar dat gaat vaak in tegen de overheersende gevoelens. Zeer te begrijpen als zorgende figuur. Maar als het kind op eigen poten staat, vaak al in de pubertijd, dan moeten we ons verstand gebruiken. Aanvaarden we niet dat het kind zijn eigen weg gaat, dan ruikt het naar een verlangen tot 'return on investment'. Door tegenwerk te bieden, kwellen we ook onszelf en het 'kind' in kwestie.

Langs de andere kant bezien, krijgt dat nieuwe mens een leven waar het niet om gevraagd heeft. Het kan daar dankbaar om zijn, maar ook niet. Dat is allemaal prima, zo niet zitten we met oordelen die te maken hebben met normen en waarden en die zijn sowieso maatschappij- en tijdsgebonden. Net als een echt cadeau, moeten we het leven niet aanvaarden maar doen we dat meestal wel. Maar ieder mens heeft de keuze wat hij doet met zijn leven en zijn lichaam. Ik vind het zelf leuker om dat lichaam te verzorgen en te genieten van de korte tijd dat ik mag rondlopen op deze gigantische aardbol in een nog veel gigantischer universum. Maar of ik hier nu rondliep of niet, zoveel verschil zou dat niet uitgemaakt hebben op lange termijn. Wel op korte termijn, voor mijn omgeving dus. En die omgeving zou het jammer vinden, moest ik morgen komen te gaan. Maar zou ik dat erg vinden? Ah neen, want ik besta niet meer. Het is dus aan de overlevenden om een omgangsweg te vinden in het lijden dat ons onherroepelijk te beurt valt tijdens het leven.

Ps: zelfmoordgedachten komen vaak door een gevoel van vastzitten in een situatie waar geen uitweg voor lijkt te bestaan (daarover later meer hier, maar bel de zelfmoordlijn als je zelf last hebt van donkere gedachten)

WOW



Ontzagwekkende beelden maken ons nederiger, minder egocentrisch en minder materialistisch. Denk aan het uitzicht vanop een bergtop, het overview-effect vanuit de ruimte, een dreigende wolkenhemel, de uitgestrekte zee, een majestueus woud, op je rug naar de sterrenhemel kijken,...

VRTnws: "Je ervaart daarbij niet alleen de grootsheid van de natuur. Je beseft ook hoe klein en nietig je zelf bent. Een minuscuul stipje in een eindeloze kosmos. Tegelijk voel je je wel deel van iets dat groter is dan jezelf."

Het bekende ‘overview-effect’ staat nog niet helemaal op punt maar in Nederland kom je er toch dichtbij. Enkele jaren terug bezocht ik het Columbus Earth center in Kerkrade, vlakbij het laatste treinstation voor Duitsland. Met het 3D-brilletje op de neus volgde zo'n 'wow-moment’.

Het zijn vooral mensen die in een stad leven, of op hun eilandje in de rand, en deze zelden omwisselen voor een natuurwandeling die riskeren om zich te belangrijk te voelen, alles vanzelfsprekend te vinden alsook verslaafd te worden aan kopen. Kom op tijd buiten...

PSYCHOLOOG



Idealiter heeft iedereen naast een huisarts ook een huistherapeut of -coach. Enige verschil: met de therapeut om de hoek matcht het niet noodzakelijk en dat is wel nodig. Mogelijks moet je er een vijftal aflopen en telkenmale je levensverhaal vertellen... Maar als het klikt, heb je iemand om op terug te vallen, iemand die vanop een afstandje en met kennis van zaken je inzichten geeft, iemand aan wie je je intiemste geheimen of meest absurde wensen kenbaar kunt maken. Let wel: hij of zij lost je problemen niet op, dat doe je zelf. Maar het werkt sowieso verhelderend en motiverend.

JONGE OUDERS



"Mama en papa worden is naast een heuglijke gebeurtenis, ook een soort rouwproces." (bron: mag. Gezinsbond)

Het lukt haast niemand om een succesvol of "perfect" leven te leiden met jonge kinderen erbij. De huidige levensstandaard - met twee fulltime werkende ouders - is quasi onhaalbaar als daar zorgbehoevenden bijkomen. Dat we geïsoleerd leven, ieder op zijn eilandje met eigen huisje en tuintje, helpt daar niet bij. En toch denken veel jonge (onzekere) ouders dat zij falen terwijl het anderen net wel lukt.

Behalve dat we beter eerst nadenken vooraleer een zaadje te planten, is het zaak om bij nieuwe wezentjes te beseffen dat het eigen leven helemaal overhoop gegooid wordt. En al zeker de relatie. Beide partners veranderen als mens, wat resulteert in een andere relatie. Daar bovenop wijzigt de onderlinge band want er is 'iets' tussengekomen. Kinderen krijgen wordt vaak gezien als het toppunt van romantiek en in zekere zin klopt dit: daarna gaat het bergaf... :) Een relatie met kinderen betekent niet zelden eentje zonder (vurige) seks. De relatie dreigt te verglijden tot een samenwerkingsverband waarbij beide ouders, zeker als ze fulltime werken, teveel ballen in de lucht willen houden.

ONVEILIGE JEUGD



Indicaties van een onveilige jeugd:

  • grenzen van het kind worden niet gerespecteerd
  • een constante dreiging ervaren als kind
    (bv donderpreek over iets waar het niet aan kan doen of geen schuld aan heeft)
  • uiterlijke schijn is belangrijker dan authenticiteit
  • de wil van de opvoeder is wet
  • talenten & andere eigen-schappen worden onderdrukt
  • te weinig of juist te veel aandacht voor het kind
  • te veel of te weinig autoriteit
  • kind krijgt pas aandacht als het doet wat de opvoeder verlangt (voorwaardelijke liefde)
  • weinig empathie en begrip voor de gevoelens van het kind (emotionele verwaarlozing)
  • ...
  • Vaak betreft het ouders die zelf een veilige hechting misten en/of het psychisch moeilijk(er) hebben.
    In welke mate genen van invloed zijn, is natuurlijk een onbekende factor (het eeuwige nature/nurture debat). Eénzelfde opvoeding kan een heel andere uitwerking hebben.

FROZEN 2



De meeste achterliggende boodschappen in deze kinderfilm mogen er best zijn. Iets te veel magisch denken misschien, maar goed: daar verschillen de meningen over. De één vindt het goed voor de ontwikkeling, de ander ziet het als een voedingsbodem voor dogmatisch denken. Maar vooral het prominent aanwezige huwelijksaanzoek hoefde niet voor mij. Zo krijgen kids van kindsbeen af, wanneer ze alles als een spons opnemen, een te romantisch idee ingepeperd. Op latere leeftijd kan dat wel eens voor ontgoocheling zorgen. Wat ik fascinerender vond, is dat het ontstaan van godsdiensten in de film verwerkt zit. Vooraleer er enige vorm van wetenschap was, gingen 'wonderbaarlijke' natuurfenomenen ons verstand te boven. Pure mysterie was het. En dus dichtten onze voorouders de natuurelementen een geest toe. Maar wanneer onze verwekkers dachten dat deze geesten (in de film: vuur, water, aarde en wind) ons konden straffen, gaven ze hen onbewust menselijke eigenschappen. Een opstapje richting antropomorfe goden (in de Griekse mythologie bv) welke op hun beurt de voorbode waren van monotheïsmen (we schepten een god naar ons evenbeeld en niet omgekeerd).

WERKEN



Betreffende ons blinde geloof in het nieuwe dogma van werken, presteren en altijd meer/beter/groter.
Het is moeilijk in ons eentje de maatschappij te veranderen, maar ons eigen gedrag kunnen we wel onder de loep nemen. Moet je carrière maken of wil je carrière maken? Moet je je profileren of wil je je profileren? Moet je veel werken of wil je veel werken? Moet je een luxueus leven leiden of wil je dat? Let op: wie het geluk heeft met zijn passie professioneel bezig te zijn, mag best veel werken. Daar krijg je geen burn-out van. Zolang je je niet identificeert met je werk: je bént geen onderwijzer, je bént geen zangeres, je bént geen verpleegkundige, je bént geen directeur, je bént geen econoom, je bént geen technieker. Het zijn (tijdelijke) rollen die we spelen. Het leven is één groot spel dat voor iedereen gelijk eindigt, net zoals het begon.

WAARDERING



Radio 1.be: "Klanten, maar ook patiënten en leerlingen, worden lastiger of veeleisender."
Ziedaar een belangrijke reden voor de burn-outepidemie. We kunnen echter ons steentje bijdragen door meer dankbaarheid en waardering te tonen. Vriendelijk zijn tegen iemand die ons bedient, maakt bijvoorbeeld al een verschil. Hopelijk klinkt dat niet te melig? De kassière die mij vorige zondag bediende was aan haar negende uur bezig. Respect denk ik dan. Het is niet omdat we voor een dienst betalen, dat het zo evident is wat we krijgen. Als we die persoon niet eens in de ogen kijken, behandelen we hem of haar als een slaaf. Zo probeer ik in een restaurant steeds een glimp van de kok op te vangen om hem of haar mijn appreciatie te tonen. Zonder waardering houdt niemand het vol.

ZEKERHEID



Als mens verlangen we vaak, al dan niet bewust, naar zekerheid. Maar het enige wat zeker is, is dat niks zeker is. Het is bv. niet omdat we veel geïnvesteerd hebben in een relatie, dat onze partner daarom een certitude is voor het leven. Valt die weg om wat voor reden ook, dan is ons leven niet minder compleet, wel anders. Mogelijks bekijken we ook alles anders. Want grote veranderingen zorgen voor grote inzichten. De (levens)kunst bestaat er uiteindelijk in geen slaaf maar baas te zijn van de eigen gedachten en de daaruit voortvloeiende emoties.